VDLV-Tagung

Tagung 2024, HANU

HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC TẾ VDLV LẦN THỨ VII TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀ NỘI

„Giảng dạy và nghiên cứu Ngôn ngữ – Văn hóa Đức ở khu vực Đông (Nam) Á: Truyền thống và Đổi mới“

Từ ngày 4 đến 6/10/2024, Trường Đại học Hà Nội (HANU) phối hợp với Chi hội giáo viên tiếng Đức Việt Nam (VDLV) tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế lần thứ VII với chủ đề “Giảng dạy và nghiên cứu Ngôn ngữ – Văn hóa Đức ở khu vực Đông (Nam) Á: Truyền thống và Đổi mới”. Hội thảo được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, quy tụ gần 150 đại biểu đến từ các viện nghiên cứu và cơ sở giáo dục của 16 quốc gia và vùng lãnh thổ: Đức, Áo, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Hàn Quốc, Trung Quốc, Hồng Kông, Philippines, Canada, Úc, Thái Lan, Lào, Singapore và Việt Nam. Đây là sự kiện tiếp nối thành công của Hội thảo lần thứ VI được tổ chức tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2022.

Tham dự chương trình có: bà Helga Margarete Barth – Đại sứ Cộng hòa Liên bang Đức tại Việt Nam; bà Carolin Seidel – Trưởng phòng Văn hóa, Báo chí và Khoa học, Đại sứ quán Đức tại Hà Nội; ngài Philipp Agathonos – Đại sứ Cộng hòa Áo tại Việt Nam; ông Felix Wagenfeld – Trưởng đại diện Cơ quan trao đổi hàn lâm Đức (DAAD) tại Hà Nội; TS. Steffen Kaupp – Phó Viện trưởng Viện Goethe Hà Nội; ông Jörg Drenkelfort – Cố vấn chuyên môn của Ủy ban Giáo dục Phổ thông Đức ở nước ngoài (ZfA); TS. Lê Tuyết Nga – Chủ tịch VDLV. Về phía Trường Đại học Hà Nội có PGS.TS. Phạm Ngọc Thạch – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng trường, cùng các thầy cô trong Ban Giám hiệu và lãnh đạo các đơn vị trong trường.

Đại diện Đại sứ quán Đức, Đại sứ quán Áo, DAAD, Viện Goethe Hà Nội và ZfA đều ghi nhận vai trò quan trọng và đóng góp to lớn của Khoa tiếng Đức, Trường Đại học Hà Nội đối với hoạt động đào tạo tiếng Đức tại Việt Nam, đồng thời kỳ vọng hội thảo sẽ là cơ hội để các đại biểu chia sẻ, học hỏi lẫn nhau và cùng phát triển những ý tưởng mới, giúp việc dạy và học tiếng Đức trở nên hấp dẫn, hiệu quả hơn.

Hội thảo hướng đến nghiên cứu tác động của công nghệ mới – đặc biệt kể từ sự ra đời của ChatGPT năm 2022 – đối với các lĩnh vực của ngành Ngôn ngữ Đức: dịch thuật, văn học, văn hóa, ngôn ngữ học và giảng dạy ngôn ngữ. Các mục tiêu cụ thể gồm:

  • Kết nối các nhà quản lý giáo dục, giảng viên và nhà nghiên cứu trong và ngoài nước để thảo luận về thực trạng giảng dạy tiếng Đức, xây dựng chương trình đào tạo và quản lý hệ thống giáo dục (từ phổ thông đến đại học, sau đại học) trên thế giới và tại Việt Nam;
  • Trao đổi các kết quả nghiên cứu khoa học và giải pháp tối ưu cho việc giảng dạy, nghiên cứu và học tiếng Đức, nâng cao năng lực chuyên môn cho giảng viên, đồng thời đề xuất định hướng chiến lược phát triển vai trò tiếng Đức tại Việt Nam và khu vực trong thời kỳ hội nhập;
  • Kết nối mạng lưới các cơ sở giáo dục tiếng Đức trong nước, khu vực và các quốc gia nói tiếng Đức;
  • Liên kết các chuyên gia trong và ngoài nước nhằm thúc đẩy nghiên cứu khoa học.

Sáng ngày 4/10/2024, ngay sau lễ khai mạc, phiên toàn thể diễn ra tại Hội trường A1, Trường Đại học Hà Nội với hai báo cáo chính:

  • GS.TS. Katrin Lehnen (Đại học Tổng hợp Gießen, CHLB Đức) trình bày báo cáo “ChatGPT và viết tự động”, thảo luận về sự đột phá của ChatGPT và các công cụ AI trong việc tạo văn bản tự động (ghostwriting), qua đó đặt ra những thách thức về lý thuyết và phương pháp giảng dạy kỹ năng viết – đọc. Báo cáo chỉ ra các mô hình hiện tại về năng lực viết chưa đủ để mô tả sự phát triển kỹ thuật số vì chủ yếu tập trung vào quá trình nhận thức và ngôn ngữ cá nhân, trong khi AI đóng vai trò công cụ hỗ trợ kỹ thuật cho các quá trình này; đồng thời phân tích ảnh hưởng của AI tạo sinh đối với việc nghiên cứu và giảng dạy kỹ năng viết.
  • GS.TS. Karen Schramm (Đại học Tổng hợp Vienna, Cộng hòa Áo) trình bày báo cáo “Phương pháp dạy đọc hiểu trong thời đại công nghệ AI”, tập trung vào vai trò của AI trong việc hỗ trợ giáo viên chuẩn bị bài giảng kỹ năng đọc hiểu tiếng Đức. Báo cáo giới thiệu dự án ERASMUS+ “Văn bản phù hợp cấp độ trong học ngôn ngữ” (LATILL, 2022-2025) – phát triển công cụ tìm kiếm văn bản phù hợp cấp độ đến B2, giúp giáo viên tìm tài liệu và kết hợp với các công cụ AI khác trong giảng dạy; đồng thời nhấn mạnh các kỹ thuật kích hoạt kiến thức đọc chuyên sâu, phát triển kỹ năng đọc theo định hướng hành động và giảng dạy phân hóa cho các đối tượng người học khác nhau.

Tiếp nối phiên toàn thể, trong hai ngày 4-5/10/2024, hội thảo tổ chức nhiều phiên song song, quy tụ đông đảo báo cáo viên trình bày kết quả nghiên cứu mới nhất thuộc các lĩnh vực: Ngữ văn Đức và giảng dạy tiếng Đức tại châu Á; hợp tác quốc gia, khu vực và quốc tế; ngôn ngữ học; lý luận và phương pháp giảng dạy ngoại ngữ, nghiên cứu giảng dạy; dịch thuật học; văn học – văn hóa – truyền thông; giảng dạy tiếng Đức tại trường phổ thông; chương trình và giáo trình; đảm bảo chất lượng, kiểm tra và đánh giá. Ngày 6/10/2024, các đại biểu tham gia chương trình tham quan thực tế. Hội thảo là diễn đàn học thuật quan trọng để các nhà khoa học, nghiên cứu viên, giảng viên giảng dạy và nghiên cứu ngôn ngữ, văn hóa các nước nói tiếng Đức trong nước và quốc tế giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm và thảo luận học thuật, qua đó thúc đẩy đổi mới và đưa ra những đề xuất thiết thực cho công tác giảng dạy ngoại ngữ nói chung và giảng dạy tiếng Đức tại Việt Nam nói riêng. Các báo cáo tại hội thảo sẽ được tập hợp, xuất bản trong kỷ yếu hội thảo; một số báo cáo chọn lọc sẽ được đăng trên Tạp chí Journal of Foreign Language Studies của Trường Đại học Hà Nội (số tháng 9-10/2024).

7. INTERNATIONALE DEUTSCHLEHRERTAGUNG DES VDLV AN DER UNIVERSITÄT HANOI

„DaF und Germanistik in Süd(Ost)asien: Tradition und Innovation“

Vom 4. bis 6. Oktober 2024 richtete die Universität Hanoi (HANU) in Kooperation mit dem Vietnamesischen Deutschlehrerverband (VDLV) die 7. Internationale Deutschlehrertagung zum Thema „DaF und Germanistik in Süd(Ost)asien: Tradition und Innovation“ aus. Die Tagung fand in hybrider Form (vor Ort und online) statt und versammelte knapp 150 Teilnehmende aus Forschungseinrichtungen und Bildungsinstitutionen aus 16 Ländern und Regionen: Deutschland, Österreich, Indien, Indonesien, Malaysia, Myanmar, Südkorea, China, Hongkong, den Philippinen, Kanada, Australien, Thailand, Laos, Singapur und Vietnam. Die Tagung knüpft an den Erfolg der 6. Tagung an, die 2022 an der Universität für Fremdsprachen (ULIS) der Nationaluniversität Hanoi stattfand.

Unter den Ehrengästen waren: Helga Margarete Barth, Botschafterin der Bundesrepublik Deutschland in Vietnam; Carolin Seidel, Leiterin des Referats Kultur, Presse und Wissenschaft der Deutschen Botschaft Hanoi; Philipp Agathonos, Botschafter der Republik Österreich in Vietnam; Felix Wagenfeld, Leiter der DAAD-Außenstelle Hanoi; Dr. Steffen Kaupp, stellvertretender Institutsleiter des Goethe-Instituts Hanoi; Jörg Drenkelfort, Fachberater der Zentralstelle für das Auslandsschulwesen (ZfA); sowie Dr. Lê Tuyết Nga, Vorsitzende des VDLV. Von Seiten der HANU nahmen Assoz. Prof. Dr. Phạm Ngọc Thạch, Parteisekretär und Vorsitzender des Hochschulrats, sowie Vertreter*innen der Hochschulleitung und der Fachbereiche teil.

Vertreter*innen der Deutschen Botschaft, der Österreichischen Botschaft, des DAAD, des Goethe-Instituts Hanoi und der ZfA würdigten in ihren Grußworten die Rolle und die Verdienste der Deutschabteilung der HANU für die Deutschausbildung in Vietnam und äußerten die Hoffnung, dass die Tagung den Teilnehmenden Gelegenheit biete, sich auszutauschen, voneinander zu lernen und gemeinsam neue Ideen zu entwickeln, um Deutschunterricht attraktiver und wirksamer zu gestalten.

Das Hauptziel der Tagung bestand darin, die Auswirkungen neuer Technologien – insbesondere seit der Veröffentlichung von ChatGPT im Jahr 2022 – auf die verschiedenen Bereiche der Germanistik zu untersuchen: Translation, Literatur, Kultur, Linguistik und Sprachvermittlung. Im Einzelnen verfolgte die Tagung folgende Ziele:

  • Zusammenführung von Bildungsverantwortlichen, Lehrenden und Forschenden aus dem In- und Ausland, um Fragen im Zusammenhang mit dem aktuellen Stand des Deutschunterrichts sowie dem Aufbau von Lehr- und Ausbildungsprogrammen und dem Management im Bildungssystem (von der Grundschule bis zur Universität und zum Postgraduiertenstudium) in der Welt und in Vietnam zu diskutieren;
  • Auseinandersetzung mit wissenschaftlichen Befunden und optimalen Lösungen für den Unterricht, die Forschung und das Lernen der deutschen Sprache, für die Verbesserung der beruflichen Kompetenzen von Lehrenden sowie für Empfehlungen zur strategischen Entwicklung der Rolle der deutschen Sprache in Vietnam und der Region im Zeitalter der globalen Integration;
  • Vernetzung deutschsprachiger Bildungseinrichtungen im Inland, in der Region und in deutschsprachigen Ländern;
  • Verbindung in- und ausländischer Expert*innen zur Förderung der wissenschaftlichen Forschung.

Am Vormittag des 4. Oktober 2024 fand im Anschluss an die Eröffnung im Hörsaal A1 der HANU die Plenarsitzung mit zwei Hauptvorträgen statt:

  • Prof. Dr. Katrin Lehnen (Justus-Liebig-Universität Gießen) referierte zum Thema „ChatGPT und automatisiertes Schreiben“. Sie diskutierte die durch ChatGPT und KI-Tools ermöglichten Durchbrüche im automatisierten Textverfassen (Ghostwriting) und die daraus resultierenden theoretischen und didaktischen Herausforderungen für den Schreib- und Leseunterricht. Aktuelle Schreibkompetenzmodelle würden der digitalen Entwicklung noch nicht ausreichend gerecht, da sie sich primär auf individuelle kognitive und sprachliche Prozesse konzentrierten, während KI als technisches Hilfsmittel für diese Prozesse fungiere. Der Vortrag beleuchtete die Veränderungen des Schreibens durch generative KI und deren Auswirkungen auf Forschung und Lehre der Schreibkompetenz.
  • Prof. Dr. Karen Schramm (Universität Wien, Österreich) sprach zum Thema „Methoden des Leseverstehens im Zeitalter der KI“ und ging auf die Rolle der KI bei der Vorbereitung von Leseunterricht ein. Sie stellte das ERASMUS+-Projekt „Level Appropriate Texts in Language Learning“ (LATILL, 2022-2025) vor, das ein Recherche-Tool für niveaugerechte Texte bis zum Niveau B2 entwickelt und Lehrenden hilft, passende Materialien zu finden und mit weiteren KI-Tools zu kombinieren. Sie betonte zudem Techniken zur Aktivierung von Vorwissen für vertieftes Lesen, zur handlungsorientierten Leseförderung sowie zur Binnendifferenzierung für unterschiedliche Lernendengruppen.

Im Anschluss an die Plenarsitzung fanden am 4. und 5. Oktober 2024 zahlreiche Parallelsektionen statt, in denen aktuelle Forschungsergebnisse aus folgenden Bereichen vorgestellt wurden: Germanistik und Deutschunterricht in Asien, nationale, regionale und internationale Kooperationen, Linguistik, Fremdsprachendidaktik und Unterrichtsforschung, Translationswissenschaft, Literatur-, Kultur- und Medienwissenschaft, Deutschunterricht in Schulen, Curricula und Lehrwerke sowie Qualitätssicherung, Prüfen und Testen. Am 6. Oktober 2024 nahmen die Teilnehmenden an einem Exkursionsprogramm teil. Die Tagung bot ein wichtiges wissenschaftliches Forum für den fachlichen Austausch zwischen Wissenschaftler*innen, Forschenden und Lehrenden im In- und Ausland und trug dazu bei, konkrete Impulse für Innovation sowie praxisnahe Empfehlungen für den Fremdsprachenunterricht im Allgemeinen und den Deutschunterricht in Vietnam im Besonderen zu geben. Die Tagungsbeiträge werden in einem Tagungsband veröffentlicht; ausgewählte Beiträge erscheinen im Journal of Foreign Language Studies der Universität Hanoi (Ausgabe September/Oktober 2024).

Seiten: 1 2 3 4 5 6 7